KATARAKT

KATARAKT

Lens (Mercek), gözün iç kısmında, renkli olan bölümün hemen arkasında yer alır. Göz merceğin saydamlığını, dışarıdan gelen ışığı görme noktasına odaklayarak net görmeye olanak tanır. Işığın göz merceğinden geçip retinaya ulaşabilmesi için mercek berrak olmak zorundadır. Bu göz merceğinin saydamlığını kaybetmesi sonucunda ise katarakt oluşur.

Kataraktın en önemli nedeni yaşlılıktır. Kişi yaşlandıkça mercekteki yapılar bozulur. Bu durum da kataraktın en belirgin sebeplerindendir. Tek gözde de görülebileceği gibi genellikle her iki gözde de değişik oranlarda görülür. Yaşlanma dışında travmalar, aşırı kortizon kullanımı, diyabet, göz tansiyonu, üveit gibi hastalıklar da katarakta sebep olur. Bebeklerde ve çocuklarda da görülebilir. Ancak bu durumlar çok nadirdir. Katarakt en çok yaşlanmaya bağlı olarak görülür. Öyle ki 65 yaş üstü kişilerde görülme sıklığı yüzde 25’tir. Katarakt yaşlı kişilerin yaşam kalitesini olumsuz bir şekilde etkiler. Kataraktın tedavi edilmesiyle hayat kalitesinde belirgin bir artış yaşanır. İsveç’te yapılan bir araştırma, aynı zamanda Alzheimer hastası olan katarakt hastalarının katarakt ameliyatı sonrasında Alzheimer belirtilerinde azalma görüldüğünü ortaya koyuyor.

Katarakt belirtileri nelerdir?

Katarakt başlangıç aşamasında belirti vermez. Bu nedenle birçok hasta başlangıçta hastalığını fark etmez. Gözü sıfır olan hastalarda miyop başlar, hipermetrop olan hastaların göz numarası düşer. Hasta da göz numarasının değiştiğini düşünerek hekime başvurur. Erken evrede gözlük değiştirmek sorunu çözse de ilerleyen aşamalarda bir çözüm sağlamaz. Zamanla görmede bulanıklık, gece görmede ve renkli görmede problemler, gözlerde kamaşma gibi belirtiler de görülür. Kataraktın cinsine göre bunlar gibi değişik sorunlar olur. Ancak tüm katarakt cinslerinin ortak paydası görüntü bulanıklığına neden olmasıdır. Katarakt ilerledikçe bulanıklık artar. Bu durum da yaşam kalitesinde ciddi bir bozulmaya yol açar.

Katarakt nasıl tedavi edilir?

Öncelikle göz damlaları ile göz bebeği büyütülür ve klinik muayene ile tanı konur. Katarakt ilaçla ya da damla ile tedavi edilemez. Tek tedavi yolu ameliyattır. Tedavi, ameliyat ile bulanıklaşan merceğin çıkarılması ve yerine yeni mercek konulması ile sağlanır. Kataraktlı olan göz merceği alınır ve yerine yapay bir mercek konur. En sık uygulanan ameliyat tekniği ise FAKO yöntemidir.

Fakoemülsifikasyon ( FAKO ) Tekniği

Küçük bir kesiden fakoemülsifikasyon denen bir metotla yapılan ameliyattır. Bu teknik halk arasında lazerli göz ameliyatı olarak bilinir. Oysa lazer değil ultrason (Yüksek frekanslı ses enerjisi ) ile katarakt çıkarılır ve yerine yapay mercek konarak ameliyat gerçekleştirilir. Ameliyat sırasında anestezi uygulanmaz. Damla anestezi ile hastanın gözü uyuşturulur. 2 mm kadar bir kesi açıldığı için dikiş de atılmasına gerek yoktur. FAKO tekniğinde birçok işlem hekim tarafından manuel olarak yapılır ve yaklaşık 10-15 dakika sürer.

Femtosecond Lazerli Katarakt Cerrahisi

Son yıllarda uygulanan yeni bir yöntemdir. FAKO tekniğinde ultrason kullanılır. Bu yöntemde ise femtolazer kullanılır. Bu teknikte ameliyatın birçok evresi bilgisayar kontrolünde yapılır. Klasik FAKO tekniğine göre daha hassas ve güvenli sonuçlar alınması sağlanır. Laser yönteminde, hastaya yine damla anestezi uygulanır. Bilgisayar kontrollü laser cihazı sayesinde kesi yaratma, gözün ön kapsülünde pencere açma ve kataraktlı merceği parçalara ayırma işlemleri sırayla gerçekleştirilir. Tüm bu işlemler yaklaşık 40-45 saniye sürer. Bu işlemlerin ardından klasik FAKO tekniği ile lazerin açtığı kesiden girilir, parçalar alınır ve yapay mercek yerleştirilir. Bu tekniğin faydalarını şöyle sıralamak mümkündür:

  • Kesi laserle açıldığı için bıçak kullanılmaz.
  • Göz için kalış süresi kısadır.
  • Bilgisayarla yapıldığı için hata payı daha azdır.
  • İşlem daha kısa sürdüğü için dokulara daha az zarar verilir.
  • Katarakt olan merceğin çıkarıldığı zar laser sayesinde son derece düzgün kesilir. Böylece yerine yerleştirilecek yapay lens bu zarın içinde çok düzgün ve hatasız bir şekilde durur. FAKO yönteminde bu işlemler elle yapılır. Cerrah her zaman aynı düzgünlükte kesemediği takdirde yapay mercek tam merkezde durmayabilir. Bu durum da görme kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Katarakt cerrahisinde kullanılan lensler

Yapay mercekler ömür boyu hastanın gözünde kaldığı için doğru mercek seçimi büyük önem taşır. Ameliyatlarda kullanılan mercek çeşitleri birbirinden farklılık gösterir. Hekim, hastanın şikayetlerine göre uygun mercek seçimi konusunda hastayı yönlendirir. Katarakt ameliyatlarında kullanılan lensler hastanın gözlükten de kurtulmasına olanak verir. Hastanın görme kusurları da mercek seçiminde etkin rol oynar.

  • Monofokal (Tek odaklı) mercekler 

Eskiden beri katarakt ameliyatlarında kullanılan lens tipidir. Hasta, bu lensle uzağı görür ama yakını görmek için yakın gözlüğü kullanmak durumunda kalır.

  • Bifokal (İki odaklı) Mercekler

Bu mercekle hasta yakını da uzağı da gözlük kullanmasına gerek kalmadan net olarak görür. Ancak orta mesafeyi iyi göremez.

  • Trifokal (Üç odaklı) Mercekler

Son dönemde geliştirilen ve yukarıda bahsedilen sorunları oradan kaldıran merceklerdir. Hasta bu merceklerle yakını da uzağı da, orta mesafeyi de net olarak görebilmektedir. Orta mesafe 40 cm ile 2 metre arasındadır. Bilgisayar kullanma, televizyon seyretme gibi mesafeler örnek olarak verilebilir. Bu açıdan trifokal lensler orta mesafede iyi sonuçlar verdiği için son dönemde ağırlıklı olarak kullanılır.

Ameliyat sonrası

Ameliyat sonrası hasta aynı gün taburcu edilir. Başarı oranı yüksek ve olası komplikasyonları çok düşük olan bu ameliyat sonrası hasta 2-3 gün içinde normal yaşantısına geri döner. Sadece 3-4 hafta kadar gözün korunması için göz damlaları kullanılır.