Pediatrik Oftalmoloji

Pediatrik Oftalmoloji

Yenidoğan bebekte ilk 3 ay içinde çocuk hastalıkları uzmanı veya aile hekimi tarafından göze uygulanan kırmızı refle testinde bir anormallik görülmesi halinde, bebek en kısa zamanda göz doktoruna muayene olmalıdır. Prematüre yenidoğanların ise prematüre retinopatisi açısından doğumdan sonraki 3-4. haftada göz hekimi tarafından muayene edilmesi gerekir.

Herhangi bir şikayet olmasa dahi çocuklarda 6-12 ay ve 3-4 yaş arasında göz muayenesi yapılmasında fayda vardır. Çocuklarda erken göz muayenesi ile başta göz tembelliği olmak üzere birçok göz hastalığının önüne geçmek mümkündür. Bununla birlikte aşağıdaki belirtilerin varlığı halinde çocuklara göz muayenesi mutlaka yaptırılmalıdır:

  • Gözlerin paralelliğinde bozulma / Gözlerde kayma
  • Gözlerde titreme
  • İki – üç aylıktan büyük bebeklerde odaklanamama
  • Üç – dört aylıktan büyük bebeklerde takip edememe
  • Başını eğerek bakma / Bir gözünü kapatarak bakma
  • Sık sık göz kırpma, gözlerini kısma ya da ovalama
  • Çok yakından okuma / yazma, satır kaydırma veya okuduğu yeri parmakla takip etme
  • Dikkat dağınıklığı veya dalgınlaşma, okul başarısında düşüklük
  • Sık sık baş ağrısı
  • Gözlerde kızarıklık, yaşarma, çapaklanma
  • Gözbebeğinde beyazlık / parlama
  • Göz kapağında düşüklük / şişlik

Çocuklarda göz muayenesi

Çocukların göz muayenesinde gözlerin paralelliği ve hareketleri, cisimlere odaklanması ve takibi değerlendirilir. Okul öncesi çocuklara ‘E’ harfleri veya resimler gösterilerek görme derecesi belirlenmeye çalışılır. Derinlik görme (3 boyutlu görme) test edilir. Kırma kusurları bilgisayarlı ölçüm ve retinoskopi yöntemiyle tespit edilir ve gerekiyorsa gözlük verilir. Kırma kusurlarının doğru tespiti ve göz içi yapıların ayrıntılı muayenesi için gözlere damla damlatılır. Çocuklarda göz bozukluğu taramalarında kullanılan ve bir metre uzaklıktan saniyeler içinde iki gözden ölçüm alabilen pediatrik otorefraktometre de tetkikler için kullanılır.

Çocuklarda Görülen Göz Hastalıkları

Kırma Kusurları

Göze gelen ışınların retina üzerine odaklanamaması sonucu oluşan kırma kusurları miyopi, hipermetropi ve astigmatizma şeklinde sınıflandırılır. Miyopi uzağı net görememe durumudur ve çocuklarda 5-18 yaş arasında rastlanır. Hipermetropi ise yakını net görememe olarak tanımlanır. Hipermetropinin erken teşhis ve tedavisi çok önemlidir. İki taraflı yüksek hipermetropi veya iki göz arasında 2 dereceden fazla fark olan hipermetropi göz tembelliğine yol açabilir. Gizli hipermetropi baş ağrısı, okumaya karşı isteksizlik, dikkat dağınıklığı gibi belirtiler verebilir. Astigmatizma göze gelen ışınların gözün kırıcı ortamlarında eşit şekilde kırılmaması sonucu oluşur. Cisimleri çarpık ve bozuk görmeye sebep olur ve göz tembelliğine yol açabilir.

Göz Tembelliği

Göz tembelliği hiçbir organik neden olmadan tek göz veya her iki gözde görme keskinliğinde azalma olarak tanımlanır. Kırma kusurları, şaşılık, doğumsal katarakt, göz kapağı düşüklüğü gibi durumlar göz tembelliğine yol açan nedenler arasındadır. Göz tembelliğinin aile tarafından fark edilmesi veya çocuk tarafından ifade edilmesi çoğu zaman mümkün değildir. Bu nedenle düzenli göz muayenesi ihmal edilmemelidir. Göz tembelliğinde erken teşhis ve tedavi kalıcı görme bozukluğunun önlenmesi açısından çok önemlidir.

Şaşılık

Genel anlamda gözlerin paralelliğinin bozulmasıdır. Estetik ve psikososyal bir sorun olmanın yanında çocuklarda göz tembelliğine yol açtığı için önem taşır. Erken başlayan şaşılıkların göz tembelliğine yol açma riski daha fazladır. Bu nedenle şaşılığın erken yaşta saptanması ve tedavi edilmesi gerekir.  Şaşılık tedavisinde bazı durumlarda gözlük yeterli olurken, bazen de cerrahi tedavi de uygulanır. Şaşılık olmadığı halde varmış gibi görünmesi ise yalancı şaşılık olarak adlandırılır ve bebek ve küçük çocuklarda sıklıkla rastlanan bir durumdur.

Gözyaşı Yolları Tıkanıklığı

Bazı bebeklerde doğumdan sonra gözyaşı boşaltım kanallarının gelişiminin tamamlanamaması gözde sulanma ve çapaklanmaya neden olur. Tedavisinde gözyaşı yollarına masaj ve antibiyotikli damlalar, şikayet devam ediyorsa genel anestezi altında gözyaşı yolları özel bir sonda yardımıyla açılmaya çalışılır.

Prematüre Retinopatisi

Erken doğan düşük doğum ağırlıklı bebeklerde görülen, retina hasarı yapan ve körlükle sonuçlanabilen bir göz hastalığıdır. Özellikle 1500 gramdan düşük doğum tartılı ve 32 haftadan önce doğmuş bebeklerin ROP açısından taranması çok önemlidir. İlk muayene 4-6. haftada yapılmalıdır. ROP muayenesinde göz bebeği damlalar ile büyütülerek retina göz hekimi tarafından incelenir. Hastalığın şiddetine göre 3 gün – 2 hafta aralarla bebeğin damar gelişimi tamamlana kadar (Beklenen doğum zamanı gelene kadar) muayene tekrarlanır. Prematüre retinopatisinin şiddetine göre 1’den 5’e kadar evreleri vardır. Evre ve retinadaki yayılımına göre tedavi gereksinimi belirlenir. 1 ve 2. evrede takip yeterli olurken, evre 3 te laser/krio tedavisi gerekebilir. Evre 4 ve 5 te ise cerrahi tedavi gerekir. Hastalık 4-5. evrelere ulaşmadan tespit edildiğinde tedavi çok daha etkin olurken, ileri evrelerde tedavi zordur.

Doğumsal Katarakt

Yeni doğan bebeklerde göz merceğinde opaklaşma olması durumudur. Göz bebeğinde beyazlık, parlama veya gözde kayma doğumsal kataraktın belirtileri arasında yer alır. Doğumsal katarakt görmeyi engelliyorsa tanı konulur konulmaz ameliyat edilir.

Doğumsal Glokom

Korneada bulanıklaşma, gözde aşırı sulanma, göz kapaklarında kısılma, ışığa karşı hassasiyet gibi belirtileri olan doğumsal glokom, erken müdahale edilmediğinde kalıcı körlüğe neden olan bir bozukluktur.

Nistagmus

Gözlerin istemsiz ritmik titreme hareketleridir. Gözün doğuştan görmeyi etkileyen katarakt, glokom, albinizm gibi hastalıklarında nistagmus gelişir.

Retinoblastom

Çocukluk çağında en sık görülen kötü huylu tümörlerden biri gözün retina hücrelerinden kaynaklanan retinoblastomdur. En sık görülen belirtisi göz bebeğinde beyazlıktır.